google-site-verification=PZtIDXbZDo1iILp0n2HiGuaFtWeVckLXYeB2Cr5yCT4

Pieczęć miejska 1918

 

Rynek bialski okres międzywojenny

 

logo550NAPIS

 

Gilly, Cron, 1802

 

Ratusz okres międzywojenny

 

logo550NAPIS

 

Biała 1948

 

Panorama Białej okres międzywojenny

 

logo550NAPIS

 

BIALSKIE STOWARZYSZENIE HISTORYCZNE W BIAŁEJ RAWSKIEJ

Historia Białej Rawskiej

 Proboszczowie bialskiej parafii w XIX wieku

 

 

Ks. Ignacy Grabowski – 12.03.1803 r. do 1831 r.

 

Koniec XVIII wieku to jednocześnie koniec państwowości Polski na długie lata rozbiorów. Rozbiory musiały odbić się też na strukturze administracyjnej kościoła katolickiego. Dekretem papieża Piusa VI z 1794 roku wyłączono archidiakonat warszawski
z diecezji poznańskiej, ponieważ Poznań znalazł się po drugim rozbiorze w granicach Prus. Oddano ten obszar w jurysdykcję arcybiskupowi Gniezna do czasu erygowania nowej diecezji warszawskiej. W tym czasie parafia bialska należała do dekanatu mszczonowskiego.

 

Po III rozbiorze Polski (1795) Biała znalazła się pod zaborem Pruskim. Na mocy deklaracji króla Prus Fryderyka Wilhelma II z dnia 28 VII 1796 r. upaństwowione zostały dobra duchowne, starostwa i dobra królewskie pod pretekstem źle prowadzonej w nich gospodarki. Wszystkie starostwa i ekonomie królewskie oraz dobra kościelne przeszły na własność rządu pruskiego. Scalone pod władzą króla pruskiego dobra utworzyły
w departamencie rawskim ekonomie. Wypuszczano je w dzierżawę w całości, w częściach lub król pruski rozdawał je różnym dygnitarzom.

 

W tym trudnym czasie parafię w Białej objął ks. Ignacy Grabowski. Urodził się 26.07.1776 r. we wsi Grabowo Tryłogi, par. Krasnosielec w Ciechanowskiem. Wyświęcony w 1799 r. Wcześniej był administratorem w Tarczynie. Odnotował, że nie zastał dokumentów kościelnych, które zostały zabrane w czasie „rewolucji w 1794 r.”1.

 

Ks. Grabowski administrował parafią bialską w czasie wojen napoleońskich, powstania listopadowego oraz zmian administracji państwowej i kościelnej. W 1815 r. toczył proces z wsią Komorów o dziesięcinę. W 1826 r. odnotowano 5700 parafian, do spowiedzi 4000.2

 

W tym czasie zaszły też kolejne zmiany w strukturze administracji kościelnej. W 1818 r. powstały Arcybiskupstwo i metropolia warszawska. Utworzone zostały na podstawie bulli papieża Piusa VII z 12 marca 1818 r. „Militantis Ecclesiae regimini”, dotyczącej nowej archidiecezji oraz „Ex imposita nobis”, dotyczącej metropolii z 30 czerwca 1818 r. Metropolia warszawska objęła obszar całego Królestwa Polskiego, a pierwszy metropolita ks. Franciszek Malczewski otrzymał dla siebie i swoich następców przywilej używania tytułu Prymasa Królestwa Polskiego.

 

W 1818 r., po wytyczeniu nowych granic diecezjalnych w Królestwie Polskim, cały powiat rawski, łącznie z Białą znalazł się w granicach nowej diecezji warszawskiej.

 

W 1819 r. parafia Biała stała się siedzibą nowo powołanego dekanatu. Dekanat bialski utworzony został w większości z parafii dotychczasowego dekanatu mszczonowskiego. W skład dekanatu bialskiego weszły parafie: Babsk, Biała, Chojnata, Cielądz, Jeruzal, Lewin, Lubania, Łęgonice, Nowe Miasto, Regnów, Sadkowice i Żdżary.3

 

 

 

 

W 1819 r. ks. I. Grabowski dokonał znacznego uporządkowania stanu własności parafii, poprzez dokonanie zamiany gruntów z Aleksandrem Leszczyńskim ówczesnym właścicielem miasta Białej i przyległych miejscowości. Zamienione grunty zostały przedstawione w szkicu wykonanym przez geometrę Szymona Radeckiego.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

„Rysunek Gruntów do Kościoła w Mieście Białey, Obwodzie Rawskim należących, do zamiany na Grunta Dworskie przypadaiących, w Roku 1819 sporządzony” 4

 

Na planie tym znajdziemy zaznaczony literą N „cmentarz na Nowiu”, co wskazuje, że to w czasie posługi ks. I. Grabowskiego wytyczony został nowy cmentarz. To właśnie w pierwszej połowie XIX w. zaprzestano chowania zmarłych na cmentarzach przykościelnych i wyprowadzano je poza obręb miejscowości. Obecna ul. Kościuszki obejmowała wówczas słabo zamieszkałe przedmieścia Białej.

 

Również prawdopodobnie w czasie posługi ks. Grabowskiego, przeprowadzone zostały znaczne prace remontowe w bialskim kościele po szkodach zaistniałych w czasie powstania kościuszkowskiego. W kronice Parafii Bialskiej znajdujemy zapis: (…) obecny kościół murowany pochodzi z XVIII wieku i jest wzniesiony staraniem Józefa Okęckiego, Podkomorzego Warszawskiego. W początku XIX w. uległ pożarowi i w roku 1846 został przebudowany, w stylu stanisławowskim i konsekrowany.5 Pochowany w kościele w Babsku Józef Okęcki z Krobowa h. Radwan (ur. w roku 1757, zm. 24.08.1823 r. w Babsku) był właścicielem Wólki Babskiej, Studzianka i Chrząszczewa. Piastował szereg urzędów w woj. rawskim, jednak dopiero w akcie zgonu widnieje zapis, iż był podkomorzym rawskim. Z pewnością był kolatorem kościoła w Babsku, co potwierdza tablica umieszczona w szczycie frontonu kościoła z napisem: Deo, Josephus et Franciska de Rudzkie Okęccy, succamera …varsoviens erexerunt MDCCLCIX die 30 febris. Możliwe, że wspomagał też remont kościoła w Białej, tym bardziej, że rodzina Okęckich posiadała szereg dóbr w rejonie tej parafii.

 

Ks. I. Grabowski zmarł w Białej dn. 16. 04. 1831 r., licząc sobie 55 lat. Potwierdza to akt zgonu Księdza6.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Po śmierci ks. I. Grabowskiego do dnia 01. 07. 1831 r. obowiązki administratora wykonywał wcześniejszy wikary ks. Andrzej Piasecki.

 

1 J. Wiśniewski Opis historyczny…, s. 14.

2 Ibidem, s. 14.

3 K. Kozera Organizacja dekanatu bialskiego…, s. 15.

4 Biała, plan 1819, w zespole Hipoteka w Rawie Mazowieckiej nr 1039, sygn.. 59, Archiwum Państwowe w Grodzisku Mazowieckim

5 Kronika Parafii pw. Św. Wojciecha Biskupa i Męczennika w Białej Rawskiej, op. cit.

6 Akt zgonu uzyskany z zasobów internetowych: http://geneteka.genealodzy.pl/ oraz www.szukajwarchiwach.pl

(odczyt. 17.01.2020).

 

Ks. Leon Zawadzki – 1831-1870

 

Urodził się w 1805 r. Według Ksiąg metrykalnych (zgony) z dn. 14.04.1831 r. ks. Zawadzki był wikariuszem w par. św. Jana na Starym Mieście w Warszawie. W drugiej połowie 1831 r. przejął obowiązki proboszcza bialskiego. Sprawował też funkcję dziekana dekanatu bialskiego.

 

Z Ksiąg metrykalnych bialskiej parafii wynika, że do 1841 r. tytułował się jedynie proboszczem bialskim, zaś od 1841 r. tytułował się dziekanem i proboszczem bialskim.

 

W 1842 r. ks. Zawadzki obmurował cmentarz grzebalny.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Brama wejściowa i ogrodzenie cmentarza w Białej Rawskiej, zbudowane za czasów ks. J. Zawadzkiego. Fotografia autora.

 

W czasie sprawowania funkcji proboszcza przez ks. Zawadzkiego (prawdopodobnie w 1846 r.) zakończono przebudowę budynku bialskiego kościoła. Dach wykonano w połowie niższy nadając kościołowi cechy architektury klasycystycznej zwanej też stylem stanisławowskim (od króla Stanisława Augusta Poniatowskiego).1

 

Dekanat bialski przetrwał do 1867 r., kiedy to zgodnie z ukazem carskim z dnia 19/31 grudnia 1866 r., kraj podzielono na 10 guberni i 85 powiatów, zaś na jeden powiat przypadać powinien jeden dekanat. Dziekani mieli otrzymać uposażenie państwowe. Parafia bialska weszła wtedy w skład dekanatu rawskiego.2

 

W latach 1859 – 1863 Ks. Leon Zawadzki widnieje też w wykazie proboszczów parafii w Sadkowicach. Prawdopodobnie zastępował wakujące stanowisko proboszcza.3

 

Obowiązki te pełnił do 1870 r.4, kiedy to przeszedł do parafii w Rawie Mazowieckiej, gdzie pełnił funkcję proboszcza, a później także dziekana. Z aktu chrztu sporządzonego w Rawie dnia 24.11.1877 r. wynika, że wówczas ksiądz Leon Zawadzki był Proboszczem Rawskiej Parafii utrzymującym Akta Stanu Cywilnego.

 

Ks. Leon Zawadzki zmarł w 1884 r. Został pochowany na cmentarzu w Rawie Mazowieckiej. Posiadał godność Kanonika.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Nagrobek ks. J. Zawadzkiego na cmentarzu w Rawie Mazowieckiej. Fotografia autora.

 

1 Kronika Parafii pw. Św. Wojciecha Biskupa i Męczennika w Białej Rawskiej, op. cit.

 

2 K. Kozera Organizacja dekanatu bialskiego…, s. 16.

3 Strona internetowa Parafia pw. Świętych Dziesięciu Tysięcy Rycerzy Męczenników – Historia kościoła, http://parafiasadkowice.pl/historia.html, odczyt 19.03.2015.

4 Kronika Parafii pw. Św. Wojciecha Biskupa i Męczennika w Białej Rawskiej, op. cit.

Media Społecznościowe

Strona zrobiona w kreatorze stron internetowych WebWave

W kilku słowach o tym co robimy

Bialskie Stowarzyszenie Historyczne skupia pasjonatów historii Białej Rawskiej i okolic. Chcesz do nas dołączyć zajrzyj do zakładki

 

Bialskie Stowarzyszenie Historyczne

ul. Mickiewicza 44/16

96-230 Biała Rawska

KRS: 0000352642

NIP: 835--159-16-28

e- mail bshbr@wp.pl

Przydatne informacje

O nas